Στα ελληνικά βουνά δεν υπάρχουν παγετώνες ούτε μεγάλα υψόμετρα, σε αντιστάθμισμα όμως υπάρχει περισσότερη πέτρα, ζέστη και πυκνή θαμνώδης βλάστηση. Δε θα βρείτε συχνά καλά συντηρημένα και σηματοδοτημένα μονοπάτια όπως αυτά στις ανεπτυγμένες πεζοπορικά χώρες, κάτι που ανεβάζει τη δυσκολία της πεζοπορίας. Για αυτό το λόγο δημιουργήσαμε την Κλίμακα Πεζοπορικών Μονοπατιών - ένα σύστημα βαθμολόγησης που λαμβάνει υπόψη τις ιδιαίτερες συνθήκες των ελληνικών βουνών.
Περιεχόμενα
Παράδειγμα: μια διαδρομή σε σχετικά χαμηλό υψόμετρο στα Άγραφα, σε ένα στενό, απότομο και μέσα σε πυκνή βλάστηση μονοπάτι, απαιτεί περισσότερα από ένα καλά διαμορφωμένο και σηματοδοτημένο μονοπάτι σε μεγάλο υψόμετρο στον Όλυμπο. Οπότε το υψόμετρο (που ούτως η άλλως στα Ελληνικά βουνά είναι χαμηλό) δεν είναι η μόνη ή έστω η σπουδαιότερη παράμετρος που αποτυπώνει τη δυσκολία ενός μονοπατιού. Επίσης παρατηρείται και πολύ συχνά το εξής φαινόμενο: ένα μονοπάτι σε εύκολο πεδίο αλλά χωρίς συντήρηση (διαμόρφωση, κλάδεμα, σηματοδότηση), να μετατρέπεται σε μια άσκηση προσανατολισμού και τελικά να απαιτεί μεγάλη εμπειρία και πολλαπλάσιο χρόνο, από το ότι αν ήταν συντηρημένο.
Γιατί η Κλίμακα πεζοπορικών Διαδρομών;
Σήμερα που ο αριθμός των πεζοπόρων (ελλήνων και ξένων) αυξάνεται ραγδαία, η ανάγκη για ένα σύστημα βαθμολόγησης και αξιολόγησης των πεζοπορικών διαδρομών είναι πιο αναγκαία από ποτέ. Αυτό όχι απλά γιατί οι πεζοπόροι είναι περισσότεροι από παλιότερα, αλλά γιατί οι ανεκπαίδευτοι και ελλιπώς καταρτισμένοι πεζοπόροι είναι πλέον η πλειονότητα στα μονοπάτια. Πράγματι μέχρι και τη δεκαετία του 90 οι πεζοπόροι πέρναγαν μέσα από τους ορειβατικούς συλλόγους και λίγο – πολύ ήταν προετοιμασμένοι και εξοπλισμένοι για τις δυσκολίες του βουνού: πολύωρες πορείες, κακοτράχαλο έδαφος, άσχημος καιρός, χιόνι ή καυτός ήλιος, μονοπάτια χωρίς σήμανση, κανένα ηλεκτρονικό βοήθημα, απουσία καλών χαρτών. Όλα ήταν στο παιχνίδι και έτσι ο μόνος δείκτης δυσκολίας ήταν ο χρόνος (ούτε καν τα χιλιόμετρα που στο βουνό ούτως ή άλλως δεν έχουν από μόνα τους ιδιαίτερη σημασία).
Αυτά όμως δεν ισχύουν πλέον. Πεζοπόροι αρχάριοι, χωρίς εκπαίδευση και επαφή με ορειβατικούς συλλόγους, βρίσκονται συνεχώς στα μονοπάτια. Και έχουν απορίες για τις διαδρομές που θέλουν να ακολουθήσουν και τις δυσκολίες που θα βρούν. Για να καλυφθεί η ανάγκη ενός όσο γίνεται πιο αντικειμενικού προσδιορισμού της δυσκολίας μιας πορείας —ακόμα και για αρχάριους πεζοπόρους— το ΑΝΕΒΑΙΝΟΝΤΑΣ, αξιοποιώντας δεκαετίες εμπειρίας και χιλιάδες χιλιόμετρα στο βουνό, αλλά και μελετώντας τα συστήματα που εφαρμόζονται σε προηγμένες πεζοπορικά χώρες (δεν θα ανακαλύψουμε την Αμερική), δημιούργησε δύο κλίμακες δυσκολίας: μία για πεζοπορία χωρίς χιόνι και μία για χειμερινή πεζοπορία. Οι κλίμακες αυτές βασίζονται στα κεντροευρωπαϊκά πρότυπα, προσαρμοσμένες όμως στις ιδιομορφίες και απαιτήσεις των ελληνικών βουνών. Στον υπολογισμό τους δεν λαμβάνεται υπόψη η φυσική κατάσταση του πεζοπόρου —και άρα ούτε ο απαιτούμενος χρόνος— γιατί αυτός είναι ένας προσωποποιημένος και μη αντικειμενικός παράγοντας, ενώ στόχος μας είναι η μέγιστη δυνατή αντικειμενικότητα.
Τι Μετράει η Κλίμακα;
Με βάση τα παραπάνω δημιουργήσαμε μια κλίμακα δυσκολίας για πεζοπορικές διαδρομές, που ορίζεται από τέσσερις επιμέρους διαφορετικές τιμές/χαρακτηριστικά. Αυτά είναι:
- Απόσταση
- Συνολική ανάβαση
- Δυσκολία πεδίου
- Δυσκολία πλοήγησης
Ας τα δούμε συγκεκριμένα:
Απόσταση
Αυτή η παράμετρος είναι απλά η απόσταση από την αφετηρία μέχρι τον τερματισμό. Όσο μεγαλύτερη αυξάνει η δυσκολία.
Συνολική Ανάβαση
Αυτή είναι η συνολική ανάβαση. Δηλαδή το άθροισμα όλων των επιμέρους αναβάσεων. Και εδώ φυσικά όσο μεγαλύτερη, τόσο ανεβαίνει η δυσκολία.
Δυσκολία Πεδίου (D)
Η δυσκολία πεδίου δίνεται με μια όσο γίνεται πιο αντικειμενική βαθμολόγηση του, άσχετα αν είναι ή όχι σε χαραγμένο μονοπάτι, άσχετα αν είναι σηματοδοτημένο ή όχι. Πόσο δύσκολο είναι αυτό; Υπάρχουν σημεία επικίνδυνα ή εκτεθειμένα σε πτώση; Πόση προσοχή πρέπει να δείχνετε στο βηματισμό σας, πόσο μπορεί να σας καθυστερεί αυτό και τελικά πόσο καλά εξοπλισμένοι πρέπει να είστε; Πρέπει να γίνει κατανοητό ότι εδώ δεν μας ενδιαφέρει η κλίση, δηλαδή το πόσο ανηφορικό ή κατηφορικό είναι ένα μονοπάτι, παρά μόνο αν αυτή απαιτεί τεχνικές ικανότητες (π.χ. κατεβάσματα σε κακοτράχαλο πεδίο). Ούτως ή άλλως για να ανέβετε σε ένα βουνό η διαδρομή θα είναι (πολύ ή λίγο) ανηφορική . Η βαθμολογία έχει πέντε διαβαθμίσεις (πατήστε τα tabs):
| Δυσκολία | D1 — Εύκολο |
| Πεδίο | Καλά διαμορφωμένα μονοπάτια, χωρίς καμία δυσκολία. |
| Απαιτήσεις | Μπορεί να γίνει ακόμα και με αθλητικό trail παπούτσι. |
| Δυσκολία | D2 — Λίγο Δύσκολο |
| Πεδίο | Καλά μονοπάτια, κάποιες φορές πετρώδες έδαφος. Πιθανά περάσματα από πεσμένα δέντρα, ρηχά ρέματα κ.λπ. |
| Απαιτήσεις | Χρειάζεται στοιχειώδης προσοχή στο βάδισμα. Συνίσταται η χρήση πεζοπορικού παπουτσιού. |
| Δυσκολία | D3 — Δύσκολο |
| Πεδίο | Πετρώδες πεδίο, πολλές φορές στενά μονοπάτια. Πιθανά περάσματα σε βράχια, πεσμένα δέντρα, ρέματα με νερό έως το γόνατο — χωρίς αντικειμενικούς κινδύνους. |
| Απαιτήσεις | Προσοχή στο βάδισμα. Συνίσταται η χρήση ορειβατικής μπότας. |
| Δυσκολία | D4 — Πολύ Δύσκολο |
| Πεδίο | Κομμάτια εκτός μονοπατιού, περάσματα από σάρες, πετροπλαγιές και βράχια. Πιθανά εκτεθειμένα περάσματα (κόψεις, ζωνάρια) με κίνδυνο πτώσης. |
| Απαιτήσεις | Πιθανόν να χρησιμοποιήσετε τα χέρια σας. Απαραίτητη η χρήση ορειβατικής μπότας, καλή πεζοπορική εμπειρία. |
| Δυσκολία | D5 — Απαιτητικό |
| Πεδίο | Συνήθως εκτός μονοπατιού, πιθανά περάσματα σε βράχο μέχρι II UIAA, πολλές φορές εκτεθειμένα, πιθανή ανάγκη ραπέλ, πιθανοί αντικειμενικοί κίνδυνοι (λιθοπτώσεις), πιθανότητα τραυματισμού σε περίπτωση πτώσης. |
| Απαιτήσεις | Απαραίτητη η χρήση καλής ορειβατικής μπότας και η γνώση τεχνικών ασφάλισης. Υψηλό επίπεδο εμπειρίας. |
Δυσκολία Πλοήγηση - Προσανατολισμός (O)
Το πόσο εύκολα μπορείτε να ακολουθήσετε το μονοπάτι (χωρίς συσκευή GPS). Η βαθμολογία αυτή κατηγοριοποιεί μια Διαδρομή με βάση αποκλειστικά τις ικανότητες προσανατολισμού που αυτή απαιτεί. Κινείται σε καλά χαραγμένο και σηματοδοτημένο μονοπάτι; Κινείται μέσα σε πυκνή βλάστηση και σε στενά κτηνοτροφικά μονοπάτια; Έχει επαρκή σήμανση ή μήπως καθόλου; Κινείται εκτός μονοπατιού σε αλπικό πεδίο και χωρίς σήμανση, που σημαίνει ότι αν πέσετε σε ομίχλη θα πρέπει να έχετε πολύ καλό επίπεδο γνώσεων προσανατολισμού; Η βαθμολογία αυτή μπορεί φυσικά να αλλάξει για μια Διαδρομή (αν διαμορφωθεί – συντηρηθεί ή το αντίθετο), οπότε αξιολογεί την τρέχουσα κατάσταση της Διαδρομής (πατήστε τα tabs).
| Πλοήγηση | O1 — Εύκολη |
| Διαδρομή | Η διαδρομή μπορεί να γίνει με κλειστά τα μάτια. |
| Απαιτήσεις | Δεν είναι απαραίτητες οι δεξιότητες πλοήγησης. |
| Πλοήγηση | O2 — Λίγο Δύσκολη |
| Διαδρομή | Καλή σηματοδότηση και χάραξη, αλλά αρκετές διασταυρώσεις με δρόμους και άλλα μονοπάτια. Χρειάζεται προσοχή. |
| Απαιτήσεις | Στοιχειώδεις δεξιότητες πλοήγησης, χάρτης. |
| Πλοήγηση | O3 — Δύσκολη |
| Διαδρομή | Σχετικά καλά σηματοδοτημένα μονοπάτια, αλλά με περάσματα από ξέφωτα, γυμνό αλπικό πεδίο ή πυκνή βλάστηση, όπου χρειάζεται προσοχή. |
| Απαιτήσεις | Καλό επίπεδο δεξιοτήτων πλοήγησης. Καλή εμπειρία σε παρόμοιο πεδίο. |
| Πλοήγηση | O4 — Πολύ Δύσκολη |
| Διαδρομή | Δεν υπάρχει συνεπής σηματοδότηση, ούτε πάντα σαφές ίχνος. Απαιτείται συνεχής προσπάθεια προσανατολισμού. Σε περίπτωση ομίχλης συνίσταται η χρήση GPS. Αιτία καθυστέρησης. |
| Απαιτήσεις | Πολύ καλό επίπεδο δεξιοτήτων πλοήγησης. |
| Πλοήγηση | O5 — Απαιτητική |
| Διαδρομή | Μεγάλα κομμάτια χωρίς σηματοδότηση ή δεν υπάρχει σηματοδότηση. Δεν υπάρχει ίχνος ή αυτό είναι ασαφές και δύσκολο να ακολουθηθεί. Ακόμα και με GPS η προσπάθεια προσανατολισμού είναι συνεχής. Σε περίπτωση ομίχλης ή κακοκαιρίας, η προσπάθεια γίνεται πολύ δύσκολη και χρονοβόρα. |
| Απαιτήσεις | Άριστο επίπεδο γνώσεων πλοήγησης. Χρήση χάρτη, πυξίδας, GPS. |
Έτσι, λαμβάνοντας υπ' όψη τα παραπάνω, ορίζεται η Γενική Δυσκολία μιας πεζοπορικής Διαδρομής. Είναι αρκετά ακριβές και πολύ πιο εύκολο απ' ότι ίσως φαίνεται με την πρώτη ματιά.
Γενική Δυσκολία (L) - Πώς Συνδυάζονται;
| Απόσταση | ≤ 5 km |
| Ανάβαση | ≤ 300 m |
| Πεδίο (D1) | Καλά διαμορφωμένα μονοπάτια, χωρίς καμία δυσκολία. Γενικά ήπιες κλίσεις. |
| Πλοήγηση (O1) | Η διαδρομή μπορεί να γίνει με κλειστά τα μάτια. Δεν απαιτούνται δεξιότητες πλοήγησης. |
| Για ποιους | Αρχάριους, μικρά παιδιά και άτομα με χαμηλή φυσική κατάσταση. Δεν απαιτείται εξειδικευμένος εξοπλισμός. |
| Απόσταση | ≤ 10 km |
| Ανάβαση | ≤ 1.000 m |
| Πεδίο (D2) | Καλά μονοπάτια, κάποιες φορές πετρώδες έδαφος. Πιθανά περάσματα από πεσμένα δέντρα, ρηχά ρέματα κ.λπ. |
| Πλοήγηση (O2) | Καλή σηματοδότηση, αλλά αρκετές διασταυρώσεις με δρόμους και άλλα μονοπάτια. Χρειάζεται προσοχή. |
| Για ποιους | Πεζοπόρους με κανονική φυσική κατάσταση και στοιχειώδεις γνώσεις και εξοπλισμό. |
| Απόσταση | ≤ 20 km |
| Ανάβαση | ≤ 1.500 m |
| Πεδίο (D3) | Πετρώδες πεδίο, όχι πάντα σε χαραγμένο μονοπάτι. Πιθανά περάσματα από βράχια, κορμούς, ρέματα έως το γόνατο — χωρίς αντικειμενικούς κινδύνους. |
| Πλοήγηση (O3) | Όχι πάντα καλή σηματοδότηση. Πιθανά περάσματα από ξέφωτα, αλπικό πεδίο ή πυκνή βλάστηση. |
| Για ποιους | Πεζοπόρους με καλή φυσική κατάσταση και εμπειρία. |
| Απόσταση | ≤ 30 km |
| Ανάβαση | ≤ 2.000 m |
| Πεδίο (D4) | Κομμάτια εκτός μονοπατιού, περάσματα από σάρες και πετροπλαγιές, βράχια με χρήση χεριών. Πιθανά εκτεθειμένα περάσματα με κίνδυνο πτώσης. |
| Πλοήγηση (O4) | Ασυνεπής ή ανύπαρκτη σηματοδότηση. Απαιτεί συνεχή προσπάθεια προσανατολισμού. Σε ομίχλη συνίσταται GPS. |
| Για ποιους | Προπονημένους και έμπειρους πεζοπόρους. |
| Απόσταση | > 30 km |
| Ανάβαση | > 2.000 m |
| Πεδίο (D5) | Κυρίως εκτός μονοπατιού, βράχοι έως II UIAA, εκτεθειμένα περάσματα, πιθανή ανάγκη ραπέλ, λιθοπτώσεις, κίνδυνος τραυματισμού σε πτώση. |
| Πλοήγηση (O5) | Μεγάλα κομμάτια χωρίς σήμανση, ασαφές ή ανύπαρκτο ίχνος. Ακόμα και με GPS η πλοήγηση είναι συνεχώς απαιτητική. Σε κακοκαιρία γίνεται πολύ δύσκολη. |
| Για ποιους | Προπονημένους και έμπειρους πεζοπόρους που θα δώσουν το maximum των δυνατοτήτων τους. |
∗ Ο υψηλότερος βαθμός μίας επιμέρους παραμέτρου (D ή O) καθορίζει τη γενική δυσκολία. ∗∗ Η βαθμολόγηση αφορά διαδρομές μίας ημέρας, όχι πολυήμερες.
Πώς να Χρησιμοποιήσετε την Κλίμακα;
Παράδειγμα 1: Πριόνια - Καταφύγιο Α' (Όλυμπος)
Απόσταση: 5,9 χλμ ✓ ≤10000μ. (Λίγο Δύσκολη)
Ανάβαση: 960μ ✓ ≤1000μ. (Λίγο Δύσκολη)
Πεδίο: D2 (καλό μονοπάτι, λίγο πετρώδες)
Πλοήγηση: O1 (άριστη σήμανση)
Γενική Δυσκολία: L2 - Λίγο Δύσκολη
Παράδειγμα 2: Νότια Βαρδουσίων
Απόσταση: 15.7 χλμ ✓ ≤20000μ. (Δύσκολη)
Ανάβαση: 2200μ ✓ >2000μ (Απαιτητική)
Πεδίο: D5 (scrambling, εκτεθειμένα περάσματα)
Πλοήγηση: O5 (δεν υπάρχει σήμανση)
Γενική Δυσκολία: L5 - Απαιτητική - Μόνο για έμπειρους
Συχνές Ερωτήσεις
Όλες οι περιγραφές πεζοπορικών διαδρομών, τα ανάλογα αρχεία GPS που ανεβαίνουν στη σελίδα μας, αλλά και οι περιγραφές στις έντυπες εκδόσεις μας (από το 2025), βαθμολογούνται πλέον με βάση αυτές τις κλίμακες.






