Πάρνηθα

Πληροφορίες: By Anevenontas Edt; Διαθέσιμο και σε:; ΤΟ ΔΙΑΒΑΣΑΝ: 1166

Η Πάρνηθα είναι το μεγαλύτερο, ψηλότερο και πιο ενδιαφέρον βουνό της Αττικής.

parnitha karavola — Η κορυφή της Πάρνηθας, Καραβόλα, από τα βορειοδυτικά.

Είναι το βουνό πάνω στο οποίο κάνουν τα πρώτα - και συνήθως τα τελευταία - βήματα τους οι Αθηναίοι ορειβάτες και αναρριχητές. Η Πάρνηθα έχει να μας προσφέρει τα πάντα: πυκνά δάση, φωτεινά ξέφωτα, εξαιρετικά βράχια για σκαρφάλωμα, ένα πολύ καλό και πυκνό δίκτυο μονοπατιών, φαράγγια, και βέβαια καταφύγια για ξεκούραση.

Γενικά για την Πάρνηθα

Η Πάρνηθα εκτείνεται σε μια μεγάλη περιοχή που ξεκινά από το αττικό λεκανοπέδιο και τον κάμπο της Ελευσίνας στα νότια και φτάνει μέχρι τον κάμπο του Βοιωτικού Ασωπού στα βόρεια, το οροπέδιο των Δερβενοχωρίων στα δυτικά και την Ε.Ο. Αθηνών Λαμίας στα ανατολικά. Έχει έκταση περίπου 450 τ.χ. Για σύγκριση, Όλυμπος: 500 τ.χ. Η μορφολογία της είναι σχετικά ασαφής, ιδιαίτερα βόρεια της κορυφής της. Πρόκειται για ένα δαίδαλο από κορφούλες, ράχες και λάκες και έτσι τα πιο αναγνωρίσιμα σημεία της είναι οι μεγάλες χαράδρες και ρέματα της, η Χούνη στα νότια, η Γκούρα στα δυτικά, το Μαυρόρεμα στα βόρεια, η ρεματιά στο Παλιομήλεσι στα βορειοανατολικά. Ένα άλλο χαρακτηριστικό της Πάρνηθας, είναι οι λάκες της, με πιο μεγάλες και γνωστές τη Μόλα, το Λοιμικό, τη Σαλονίκι, το Παλιοχώρι, τη Ντράσιζα, το Βρόκολι, το Κλημέντι, τα Μαζαραίικα κλπ. Η Πάρνηθα έχει επίσης και αρκετά βράχια και ορθοπλαγιές που πάνω της έχουν χαραχτεί πολύ γνωστές αναρριχητικές διαδρομές, όπως το Άρμα (πάνω από τη χαράδρα της Γκούρας) που είναι η μεγαλύτερη του βουνού, τα πάνω και κάτω Φλαμπούρι (πάνω από τη Χούνη, η πέτρα Βαρυμπόπης, η Αλογόπετρα, η Κορακοφωλιά κλπ.).

Η Πάρνηθα έχει κηρυχτεί από την πολιτεία Εθνικός Δρυμός (από το 1961), κάτι που δείχνει τη σημασία που έχει η Πάρνηθα στην οικολογική ισορροπία της περιοχής. Μέχρι το 2007 ήταν κατάφυτη σε όλη σχεδόν την έκταση της. Η μεγάλη πυρκαγιά του 2007 κατέκαψε ένα μεγάλο κομάτι της στα δυτικά και όλο το πυκνό ελατόδασος μέχρι σχεδόν το Μπάφι. Όμως αντί αυτή η καταστροφή να γίνει αφορμή για μεγαλύτερη προστασία του βουνού, το Κράτος έκανε ακριβώς το αντίθετο: η Πάρνηθα παραμελήθηκε, το δυτικό κομάτι της (που κάηκε το 2007 και ανήκει στο νομό Βοιωτίας) παραδόθηκε ως βιομηχανική ζώνη και οι κορυφές της έχουν δεκάδες ανεμογεννήτριες, επιτράπηκαν οι συνεχείς επεκτάσεις λατομείων που είναι πλέον ανοιχτές πληγές, φανερές πλέον από χιλιόμετρα μακριά και τελικά το βουνό κατακάηκε στις μεγάλες πυρκαγιές του 2021 και 2023. Σήμερα σώζεται ένα μέρος του παλιού ελατόδασους γύρω από τις ψηλές κορφές και τα όμορφα και πυκνά δάση της βόρειας πλευράς.

Οι ζώνες βλάστησης του βουνού είναι τυπικά μεσογειακές: από τους πρόποδες μέχρι και τα 800-900 μέτρα (στις βόρειες πλαγιές 100-200 μ. χαμηλότερα), κυριαρχεί το δάσος μακίας, ένα μπερδεμένο και αδιαπέραστο κουβάρι από πεύκα, πουρνάρια, κέδρα, κουμαριές και άλλους μικρότερους θάμνους. Ψηλότερα και μέχρι τις κορφές κυριαρχεί το κεφαλονίτικο έλατο, το οποίο εδώ στην Πάρνηθα λόγω του χαμηλού υψομέτρου, της μείωσης του χιονιού και της υπερβόσκησης (παλιότερα) είναι γερασμένο και άρρωστο. Υπάρχουν επίσης συστάδες μαυρόπευκων (από αναδάσωση), ενώ μπορούμε να συναντήσουμε και διάσπαρτες βελανιδιές κυρίως στα ανατολικά κομμάτια του βουνού (Βρόκολι, Παλιοχώραφο). Πέρα από τα είδη δένδρων που υπάρχουν στο βουνό, η Πάρνηθα έχει περίπου 1000 είδη χλωρίδας, μερικά από αυτά ενδημικά ή πολύ σπάνια (παιώνιες, καμπανούλες, κρίνοι κ.α.).

Η πανίδα του βουνού μέχρι την τουρκοκρατία ήταν πολύ πλούσια (αρκούδες, λύκοι κλπ.). Σήμερα υπάρχει ένα μεγάλο κοπάδι ελαφιών (που ένα μέρος του έχει φύγει από το καταφύγιο στο Παλιοχώρι στη φωτιά του 2007 και ένα άλλο που είχε φύγει από μεγάλη φωτιά στο Τατόι στις αρχές του προηγούμενου αιώνα), αγριοκάτσικα (επίσης από το καταφύγιο του Παλιοχωρίου), αλεπούδες, τσακάλια κλπ. Τα τελευταία χρόνια υπάρχουν επίσης γουρούνια (μάλλον δραπέτευσαν από εκτροφείο στις βόρειες πλαγιές του βουνού), ενώ από το 2015 έχει επανεμφανισθεί ο λύκος. Η ύπαρξη λύκου, έχει δημιουργήσει ολόκληρη ποαραφιλολογία, αλλά οι επισκέπτες του βουνού θα πρέπει να γνωρίζουν ότι ο λύκος αποφεύγει τον άνθρωπο. Μεγάλο πρόβλημα τα τελευταία χρόνια, αποτελεί η εγκατάλειψη στο βουνό και γύρω από αυτό, πολλών ζώων «συντροφιάς», κυρίως σκύλων. Μια σημαντική απαγόρευση για τους επισκέπτες του Εθνικού Δρυμού (αλλά και όλων των ελληνικών Εθνικών Δρυμών), είναι και η απαγόρευση της εισόδου σκύλων (ακόμα και με λουρί).

Η πεζοπορία στην Πάρνηθα

Η Πάρνηθα είναι ένα από τα πρώτα βουνά που δέχθηκαν την επίσκεψη πεζοπόρων και φυσιολατρών, έτσι έχει ένα πολύ εκτεταμένο και πυκνό δίκτυο μονοπατιών εδώ και πολλές δεκαετίες. Τα μονοπάτια αυτά είναι σημασμένα σύμφωνα με τον κανονισμό της ΕΟΟΑ, δηλαδή τα κύρια μονοπάτια με τετράγωνο χρώμα, τα δευτερεύοντα με τρίγωνο, τα τριτεύοντα με κύκλο κλπ. και όλοι οι ενημερωμένοι χάρτες του βουνού τα έχουν καταχωρημένα. Δυστυχώς οι μεγάλες πυρκαγιές της προηγούμενης 15ετίας έχουν καταστρέψει αρκετά από αυτά, αλλά σιγά – σιγά οι τοπικοί σύλλογοι τα αποκαθιστούν. Στην Πάρνηθα καταλήγει και το εθνικό μονοπάτι «22» που έρχεται από τον Παρνασσό.
Γενικά η Πάρνηθα είναι ένας πεζοπορικός παράδεισος, αφού προσφέρει δεκάδες χιλιόμετρα σημασμένων μονοπατιών, πολλές πηγές και η έκταση της επιτρέπει μεγάλες και πολύωρες διασχίσεις, κάτι που διευκολύνει και η ύπαρξη στους βόρειους πρόποδες της δυο σταθμών του προαστιακού τραίνου (Σφενδάλη και Αυλώνα).

Η αναρρίχηση στην Πάρνηθα

Όπως είναι φυσικό η Πάρνηθα τράβηξε με τα βράχια της και τους πρώτους Έλληνες αναρριχητές. Ήδη από τη δεκαετία του 20, στην περιοχή της Πέτρας Βαρυμπόμπη, γινόντουσαν αναρριχητικά μαθήματα (ασκήσεις), ενώ στις ορθοπλαγιές του Φλαμπουριού και του Άρματος χαράκτηκαν τη δεκαετία του 40 οι πρώτες διαδρομές. Θα μπορούσαμε να ποούμε ότι πάνω στα βράχια της Πάρνηθας, γράφτηκε ένα μεγάλο κομμάτι της Ελληνικής αναρριχητικής ιστορίας. Σήμερα η Πάρνηθα εκτός από τις κλασικές ορθοπλαγιές του Φλαμπουριού (Πάνω και Κάτω), του Άρματος και του πεδίου της Πέτρας, έχει πάνω από δέκα πεδία κάθε τύπου και δυσκολίας, με εκατοντάδες γραμμές. Αν ενδιαφέρεστε για την αναρριχητική ιστορία της Πάρνηθας, η πληρέστερη υπάρχει στο βιβλίο των Δημήτρη Τιτόπουλου και Paul Bailey, "Attica Rock" (έκδοση του ΕΟΣ Αθηνών, 1996 - εξαντλημένο), το οποίο υπάρχει σε όλες τις βιβλιοθήκες των Αθηναϊκών συλλόγων.